Kategoria: Dosierrak

1936ko uztailaren 27an, tropa frankistek Oiartzun hartu zuten, Beorlegui koronela eta Ortiz de Zarate komandantea buru zirela. Herriko lau bizilagunen salaketaren ondorioz, segituan hasi ziren herrian errepresioa erabiltzen eta, besteak beste, uztailaren 30ean, EAJko alkatea eta zazpi zinegotzi atxilotu zituzten; beste bat ordurako ihesi joana zen. Atxilotuek gaua udaletxeko kalabozoan egin zuten; hurrengo goizena, oinez…

Francok, «La guerra ha terminado» esanez. Ordurako, 500.000 hildako, 28.000 herritar preso, 250.000 erbesteratu eta milaka zauritu eta elbarri utzi zituen gerrak. Zorigaiztokoa zen giza egoera, baina herrialdearen ekonomia egoerari begi- ra gerrak ez zuen egoera hobea ekarri, eta hori bazekiten jakinnagusitu zirenek. Agintari berrien lehenengo zereginetako bat presondegietako egoerari irteera ematea izan zen. Herritar…

1937ko maiatzaren 6an Frantziara abiatu zen Habana ontzia 2.273 haur gehiagorekin Interegarria deritzogulako, “Espacio, Tiempo y Forma, Serie V, H.ª Contemporánea, t. 9,1996, Orrialdeak: 207-228 (revistas.uned.es)”  idazlanak halaxe dio. Gerraren eztandak hasiera-hasieratik astindu zuen familia-mundua. Gizonezkoak, aitak eta anaia helduenak, oro har, borroka egitera joan ziren, eta emakumeek euren haurrak eta adineko pertsonak aurrera ateratzeko…

Oiartzunen 3.000 lagun inguru bildu zituzten Eskualdean guztira 12.355 lagun. Batailoi motak BATALLONES DE TRABAJADORES DE PRISIONEROS DE GUERRA (BBTT) -1937ko erdialdean sortua: preso errepublikar ugariri irteera emateko. -1940. urtean ezabatua. -Zeregin artean hauexek aipa daitezke: Frentera bidaliak, materiala berreskuratzea, trintxerak egitea. Baja asko daudenez eta baita ihesaldiak ere, erretagoardiara pasatzen dituzte: errepideak, trenbideak, eraikinak egitera…

Aritxulegiko Trabajadoriak Belderrain Omenaldia Iragorri kanposantua Luis Ortiz Gursen Oiartzungo kanposantuan Pikoketako fusilaketak Trabajadoriak aurkezpena Udala 1936 Belederrain

Interegarria deritzogulako, “Espacio, Tiempo y Forma, Serie V, H.ª Contemporánea, t. 9,1996, Orrialdeak: 207-228 (revistas.uned.es)”  idazlanak halaxe dio. Gerraren eztandak hasiera-hasieratik astindu zuen familia-mundua. Gizonezkoak, aitak eta anaia helduenak, oro har, borroka egitera joan ziren, eta emakumeek euren haurrak eta adineko pertsonak aurrera ateratzeko eta bizirauteko zirenak eta ez zirenak asmatu behar izan zituzten. Frontetik…

UDALA: Zinegotziaren semea: PIKOKETA: HERRITARRAK: ALTZIBARKO PARETAN: APAIZAK IRAGORRIKO KANPOSANTUAN ARITXULEGIN HILERRIAN Desagertuak Herritar batzuk etxerako bueltan hartu zituzten, beste batzuk lanera zihoazela, edozein modutan, edozein egoeratan, espetxeetatik “aske” irtendakoan, epaiketarik gabe kondenatu ondoren… guztiak erailak izan ziren. Zoritxarrez, euren gorpuei lurra non eman zieten jakin gabe gelditu ziren gertukoak: suposiziotan, ustezko moduetan, halakoren  kontakizuna…

Ebakuazioa, ihesa, beldurra, erbestea… sendi osoek pairatu behar izan zuten patua. Egoera itogarria bilakatu zen eta herritar askok ihes egin zuten faxista oldeak inguruan gelditu zirenean. Oiartzungo Udal artxiboan 1939ko ekainaren 14an idatzi zuten testua da honako hau: «Durante los meses de Agosto y Septiembre de 1936, se alojaron en los edificios de la loca…

Vallejo Najera Errepresioaren mailaz  ohar gaitezen, Jose Maria Ruiz-Vargasek idatzitako testu bat txertatzen dugu, Revista de Historia Contemporanea, htp//hispanianova.rediris.es-en aurkitu daitekeena. 1936ko gerraren eragina itzela izan dela esan ohi da, modu bortitz eta ezabagaitzean eragin zielako protagonista zuzen eta zeharkakoei, bere ondorengoei eta etorkizuneko belaunaldiei. Gerrak hiru urte iraun bazuen ere, gerraosteko berrogei urteak gehitu…